links ARTZUID (Bas de Boer, flickr.com), rechts Den Haag Sculptuur (Roel1943, flickr.com)

Kunst in de openbare ruimte kan zorgen voor verfraaiing van een buurt. Daarnaast is het een relatief laagdrempelige vorm van kunst omdat het meestal gratis toegankelijk is. Kunst in de openbare ruimte kan zowel permanent als tijdelijk van aard zijn. In de categorie ‘tijdelijk’ zijn op dit moment twee interessante voorbeelden gaande, namelijk ARTZUID in Amsterdam en Den Haag Sculptuur.

Hier volgt een inkijkje in mijn vergelijkend warenonderzoek van de twee evenementen:

In mijn ogen bieden de twee evenementen een verschillende beleving.

ARTZUID was voor mij een echte ontdekking van de buurt. Door de Amsterdamse Zuidas te betrekken in de route wordt een interessante verbinding gemaakt tussen een woon- en een werkgebied.

Den Haag Sculptuur is kleinschaliger dan ARTZUID. Het Haagse evenement legt meer de nadruk op de kunst zelf. En er zit meer samenhang in de tentoonstelling waardoor deze een diepere betekenis krijgt.

Maar de twee  cultuurevenementen hebben ook iets gemeen. Ze geven allebei een positieve en levendige uitstraling aan het gebied en aan de stad.

Hoe zien wij onze steden in toeristisch opzicht? - foto van treinen-cool.websitemaker.nl

We hebben allemaal, bewust of onbewust, een beeld van bepaalde steden. Dit beeld wordt gevormd door een verblijf in een stad, óf door verhalen van anderen of in de media. Om een mening te hebben over een bepaalde stad hoef je die dus niet eens bezocht te hebben. Het imago van een stad is daarvoor vaak al voldoende.

In mei t/m juli van dit jaar vergeleken we bij LAgroup het toeristische imago van 18 steden in Nederland: Amsterdam, Breda, Den Haag, Dordrecht, Eindhoven, Enschede, Groningen, Haarlem, Hengelo, ‘s-Hertogenbosch, Hilversum, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Schiedam, Tilburg, Utrecht en Zwolle. Daarbij beoordeelden ruim 500 Nederlandse respondenten de sfeer en het toeristische aanbod van elke stad.

Welke van deze steden is in de ogen van Nederlandse toeristen het meest aantrekkelijk? In welke stad verwacht men een aantrekkelijk cultureel, horeca en evenementenaanbod? En welke stad slaagt erin om een aantrekkelijk toeristisch beeld uit te dragen?

Wat blijkt:
- Maastricht is de #1 qua binnenlands toeristisch imago
- Citymarketing aan de hand van slogans lijkt slechts beperkt effect te hebben

Maastricht #1 - foto van mosaegrouptravel.nl

De meest opvallende resultaten van het onderzoek:

Maastricht heeft het aantrekkelijkste toeristische imago
Maastricht staat in 2010 aan de top van alle onderzochte steden. Deze positie dankt de stad aan de hoge verwachtingen van de respondenten ten aanzien van de sfeer en het horeca-aanbod. De andere plekken in de top 5 worden ingenomen door Amsterdam, ‘s-Hertogenbosch en op een gedeelde 4e plek Nijmegen en Groningen. Het lijkt erop dat naast Amsterdam vooral middelgrote steden met een historische kern succesvol zijn in het creëren van een aantrekkelijk imago. Tegelijkertijd zijn, behalve ‘s-Hertogenbosch, vier van de vijf steden universiteitssteden. Hiermee associëren de respondenten een bruisend karakter en een interessant (uitgaans)aanbod.

Den Haag sterk in cultuurhistorisch erfgoed en musea
De respondenten verwachten behalve in Amsterdam ook in Den Haag een aantrekkelijk aanbod van cultuurhistorisch erfgoed en musea. Dit beeld wordt sterk bepaald door het Binnenhof en door de verschillende musea die Den Haag rijk is (Mauritshuis, Gemeente­museum, Panorama Mesdag).

Ook Haarlem en Groningen geliefd voor museumbezoek
Haarlem heeft met het Teylers Museum, het Frans Hals Museum en het Dolhuys een aantrekkelijk museumaanbod in huis dat nationale bekendheid geniet. Ook het Groninger Museum staat landelijk bekend. Respondenten hebben van het museumaanbod van beide steden hoge verwachtingen. In de ranking staan Haarlem en Groningen daarom op een gedeelde 3e plaats, na Amsterdam en Den Haag.

Maastricht wordt gezien als culinaire hoofdstad
In welke mate verwacht men een aantrekkelijk aanbod op het gebied van restaurants, cafés, terrassen en hotels? Op culinair gebied behaalt Maastricht de toppositie. Op een schaal van 1 t/m 10 bereikt Maastricht een 8,5 voor zijn aanbod van terrassen, een 8,2 voor het restaurantaanbod en een 8,0 voor het caféaanbod. Op het gebied van hotels deelt Maastricht de eerste plaats met Amsterdam en scoren beide steden een 7,9.

screenshot van iamsterdam.com

Slogans en/of kenmerken zijn beperkt bekend en passen vaak niet bij de stad
Om de aantrekkelijkheid van steden te vergroten en zichzelf sterker te profileren, investeren gemeenten in citymarketing. Een mogelijkheid om dat te doen is het gebruiken van een slogan of onderscheidende kenmerken. In het onderzoek scoort de spontane bekendheid van de slogans of kenmerken laag. Alleen de slogans ‘Er gaat niets boven Groningen‘ en ‘I amsterdam‘ zijn spontaan bekend bij een substantieel deel van de respondenten (20% bij Groningen en 11% bij Amsterdam). Bovendien vindt men de slogans veelal beperkt bij de steden passen, met uitzondering van Hilversum, Mediastad in het groen, Rotterdam World Port World City en Maastricht, dat gun je jezelf‘.

Het Toeristisch Imago Onderzoek 2010 is uitgevoerd door Birte, Inge, Roel en Stephen van LAgroup, in samenwerking met NBTC-NIPO Research. Wil je meer informatie over het onderzoek, neem dan contact met ons op via birte@lagroup.nl

'Onder de watertoren' in de duinen van Meijendel - foto's van dinnerjudge.nl

Tijdens een wandeling tussen Scheveningen en Wassenaar, door de duinen van Meijendel, is het recent geopende horecapaviljoen ‘Onder de watertoren’ niet te missen. Aan het kruispunt van een fiets-, wandel- en ruiterpad, tegenover de oude watertoren (ongeveer hier) staat een strak vormgegeven gebouwtje van beton en glas, met ervoor een groot terras. Een ideale plek om tijdens een wandeling of fietstocht even te pauzeren, naar de voorbijgangers te kijken én te genieten van moderne architectuur.

Helaas was ik er te laat om binnen te kijken en de horeca te testen. Echter, deze recensies klinken enthousiast. Dus bij een volgende gelegenheid zal ik niet alleen genieten van de strakke lijnen van het gebouw die mooi contrasteren met het zacht glooiende duinlandschap eromheen, maar hopelijk ook van een lekker hapje en drankje.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Zien wat er was, wat nog niet is of wat nooit zal komen
Gisteren introduceerde het Nederlands Architectuur Instituut UAR, een augmented reality applicatie voor op je mobiele telefoon die informatie toevoegt aan de realiteit. Hiermee kun je gebouwen zien die ooit hebben bestaan of die in de nabije toekomst worden gerealiseerd. Ook kun je gebouwontwerpen bekijken die nooit gerealiseerd zijn, maar wel in de collectie van het NAi zijn bewaard.

Een voorbeeld: de Euromast, lange tijd hét symbool van Rotterdam, had er heel anders uit gezien als het ontwerp van Jaap Bakema was gerealiseerd. Zijn ‘uitkijktoren’ bestond uit een serie platforms, die elk de aandacht op een ander deel van de stad zouden leggen. Met UAR kan een 3d-model van de uitkijktoren van Bakema op je telefoon, over de huidige Euromast worden ‘gelegd’. Ook kun je het ontwerp van Bakema vanaf verschillende hoeken bekijken door rond de echte Euromast te lopen (zie het bovenstaande filmpje v/a 1 min. 50). Deze en tientallen andere 3d-modellen vertellen zo een alternatief verhaal over de stad Rotterdam.

De nooit gerealiseerde uitkijktoren van Bakema (foto: nai.nl)

Dat er voor deze niet gerealiseerde ontwerpen aandacht is, bewijst ook de tentoonstelling ‘Nooit gebouwd Rotterdam’ (tot 22 augustus in het Historisch Museum Rotterdam). De getoonde ontwerpen roepen op tot reflectie: waarom is het ontwerp niet gerealiseerd? Was de architect zijn tijd vooruit? Hielden (stille) protesten de bouw tegen? Met behulp van UAR zijn deze nooit gerealiseerde gebouwen nu ook in het ‘echt’ te zien.

Van Rotterdam naar de rest van Nederland
Architectuurstad Rotterdam is een vanzelfsprekende locatie voor het NAi om UAR te lanceren. Maar het blijft hier niet bij. Het NAi heeft de ambitie uitgesproken heel Nederland met behulp van AR van een bijzondere architectonisch geladen laag te voorzien. Hiermee wil het NAi van UAR de ‘architectuur-encyclopedie’ van Nederland maken. Nog voor 2011 worden in ieder geval Amsterdam, Utrecht en Den Haag toegevoegd.

>>>

De Urban Augmented Reality-applicatie is gratis te downloaden voor iPhone- (klik hier voor App Store)  en Android-gebruikers (klik hier voor Android Market).

Voor wie weten wil hoe augmented reality en UAR werkt: de GPS-sensor in bijvoorbeeld iPhones en Androidtelefoons registreert je locatie. Via de camera van de telefoon wordt een grid over de ‘realiteit’ gelegd,  waaraan door de UAR-applicatie zgn. ‘points of interest’ worden toegevoegd. Binnen een straal van 200m verschijnen deze als stip in het scherm. Als je op zo’n stip klikt, zie je welk gebouw(-ontwerp) ermee wordt aangeduid. Ook verschijnt informatie over de architect, het bouwjaar, foto’s en soms schetsen en ontwerptekeningen.

Olympische Spelen Athene

Olympische Spelen 2028

Een eeuw na de eerste Olympische Spelen in Amsterdam willen veel kopstukken in Nederland de Olympische Spelen in 2028 weer in ons land houden. Wanneer hebben de OS plaatsgevonden in een klein land? Voor het laatst in Griekenland, maar niet omdat het een geschikt land was, maar om een sentimentele reden, namelijk de historische rol die Athene speelde in de oude en moderne Olympische geschiedenis. En we weten hoe de Olympische faciliteiten en het Olympische dorp in Athene er nu bij staan. In de woorden van Martin Rogers van Yahoo! Sports: ‘Four years since the Athens Games, a Greek tragedy is taking place. Incredibly, many of the 22 Olympic venues now lie abandoned, as a sad and litter-strewn reminder of sport’s greatest festival. Gypsy camps have sprung up in the shadow of stadiums where the world’s finest athletes once battled for gold. Graffiti is scrawled over the outer walls of many sites, and it has been reported in Greece that upward of $1 billion has been spent simply to maintain these ugly wrecks. That is Athens’ legacy. Sixteen days of glory, but at what price? The Olympics are now almost a dirty word in Athens, most regularly used by politicians who use the issue of decay as a powerful campaigning point. There was an element of tokenism in awarding the Olympics to Athens in the first place, a symbolic gesture intended as a nod to Ancient Olympia. The Games will never return there. They will not be allowed to, if for no other reason than that the level of public outrage at the grotesque waste of money on oversized venues with no future is extreme.’

Wie waren de gastheren voor de OS in de afgelopen 50 jaar?

1964 – Tokio, Japan
1968 – Mexico City, Mexico
1972 – München, Duitsland
1976 – Montreal, Canada
1980 – Moskou, Rusland
1984 – Los Angeles, VS
1988 – Seoel, Zuid-Korea
1992 – Barcelona, Spanje
1996 – Atlanta, VS
2000 – Sydney, Australië
2004 – Athene, Griekenland
2008 – Peking, China
2012 – Londen, Groot-Brittannië
2016 – Rio de Janeiro, Brazilië

Behalve Griekenland zijn dit overwegend grote landen en grote steden qua omvang en bevolking. Montreal is met circa 1 miljoen inwoners veruit de kleinste stad die de afgelopen 50 jaar gastheer is geweest voor de OS; een stad en een bevolking die nog altijd de kosten van de OS van 1976 aan het afbetalen zijn. Als Nederland gastheer wil zijn voor de OS in 2028, dan zullen we met uitzondering van Griekenland verreweg het kleinste gastland en de kleinste gaststad zijn sinds WOII. Als we ons kandidaat willen stellen moeten we eerst een aantal basale vragen beantwoorden:

1. Hoe past een dergelijk mega-evenement financieel en fysiek in Nederland?
2. Hoe worden de faciliteiten gebruikt en onderhouden na de OS?
3. Waarom willen we dit? Passen (middel)grote evenementen niet beter bij Nederland dan mega-evenementen?

In het artikel ‘Estimating the costs of hosting the Olympic Games’ in the Industrial Geographer, schrijft Jeffrey Owen: ‘Cities who host the Olympic Games must commit to significant investments in sports venues and other infrastructure. It is commonly assumed that the scale of such an event and the scale of the preparation for it will create large and lasting economic benefits to the host city. Economic impact studies confirm these expectations by forecasting economic benefits in the billions of dollars. Unfortunately these studies are filled with misapplications of economic theory that virtually guarantee their projections will be large. Ex-post studies have consistently found no evidence of positive economic impacts from mega-sporting events even remotely approaching the estimates in economic impact studies. For the 2008 Summer Olympic Games in Beijing, it appears China will take these massive investments in venues and infrastructure to a new level. If organizers of the Beijing Games base their expectations on economic impact studies from previous Olympics, they are sure to be disappointed. The potential for long term economic benefits from the Beijing Games will depend critically on how well Olympics related investments in venues and infrastructure can be incorporated into the overall economy in the years following the Games.’

Moet Nederland en, in het bijzonder de G4, zich kandidaat stellen voor de OS 2028? Moeten we financiële investeringen doen om deze vraag uit te laten werken? Mijns inziens is dat niet slim. Nederland is fijnmazig, zeer dichtbevolkt en kleinschalig qua vierkante kilometers en aantal inwoners – als zodanig is het land niet geschikt voor een megasportevenement zoals de Olympische Spelen. Hoe verhoudt het geprognosticeerde aantal bezoekers – 6 miljoen – zich tot het aantal inwoners van Nederland – naar verwachting 17 miljoen in 2028? Niet. En het CBS verwacht dat na 2030 het aantal inwoners van Nederland zal dalen. Ik ben zeker voor ambitieuze plannen, maar er moet een mate van realiteitszin zijn en als de gevaren groter zijn dan de voordelen, dan moeten we twee keer heel goed nadenken alvorens hiermee verder te gaan. En dat moeten we nú doen.

Cultuurforum Den Haag tentoonstelling

De gemeente Den Haag heeft ambitieuze plannen voor het Spuiplein, waar een nieuw cultuurforum voor dans en muziek moet komen. De geschatte investering: circa 250 miljoen euro. In dit cultuurforum moeten het Nederlands Danstheater, het Residentieorkest, de Gastprogrammering en het Koninklijke Conservatorium gezamenlijk gehuisvest worden. Door de selectiecommissie onder leiding van Herman Tjeenk Willink werden uit 54 aanmeldingen 20 architectenbureaus geselecteerd (ja 20!). 16 ervan hebben hun voorstellen ingediend, die vanaf 20 april in het atrium van het stadhuis te zien waren.

Op 7 mei belde ik het stadhuis, maar een medewerker kon me niet vertellen of de tentoonstelling de volgende dag te bezichtigen was. Ik werd verwezen naar de website, waarop stond dat de ontwerpen ‘t/m 7 mei’ te zien waren. Maar toen ik me dezelfde dag nog naar het stadhuis haastte, was de tentoonstelling nergens te vinden en de receptie bracht ook geen oplossing. Na wat rondneuzen ontdekte ik de tentoonstelling, weggestopt in een hoek en zonder maquettes. Op de plaats waar de maquettes hadden moeten staan, lag een briefje met de tekst: ‘Om de ontwerpvisies te beoordelen heeft vandaag de selectiecommissie de maquettes in gebruik. Vanaf zaterdag 8 mei zijn ze weer hier te zien.’ De tentoonstelling was dus toch op 8 mei open! Navraag bij de informatiebalie leverde de volgende reactie op: nee, zij wisten er niets van, nee, dat gaf de website niet aan en nee, er was niemand die daarover uitsluitsel kon geven. Bijzonder.

Bovendien bleek dat je sinds 5 mei niet meer kon reageren op de oproep om via de website je mening te geven over de ontwerpen. Vreemd. Op de website stond dat 1500 personen hun mening hadden gegeven als input voor de selectiecommissie. [Hebben niet meer dan 30.000 mensen de tentoonstelling van de 7 ontwerpen voor het Groninger Forum bezocht en was de respons op het referendum in Groningen niet boven de 20.000?]

• Waarom staat de tentoonstelling niet centraal in het imposante atrium van het stadhuis, waar die voor iedereen zichtbaar is, in plaats van weggestopt in een hoek, onzichtbaar?
• Waarom was de tentoonstelling maar voor zo’n korte periode te zien?
• Waarom is er geen betere afstemming tussen de data van de tentoonstelling, de enquête, de selectiecommissie, et cetera?

Ontwerpvoorstel Diller Scofidio + Renfro

Een investering van 250 miljoen euro verdient beter.

De selectiecommissie gaat binnenkort 3 bureaus uitnodigen om hun ontwerpen verder uit te werken. Ik ben benieuwd. Ik hoop vurig dat het ontwerp van Diller Scofidio + Renfro er tussen zit! Wij wachten af….

Rendering Kings Cross Londen

Een aantal blogposts geleden schreef Erik over digitale renderings van plannen voor gebiedsontwikkelingen. Hier de simpele kant van hetzelfde verhaal. Wat me keer op keer verbaast, is hoe slecht we communiceren over werkzaamheden in onze steden. Of het nu gaat om grote projecten in en rondom de stations in Amsterdam, Rotterdam, Arnhem of Haarlem, of om de Noord-Zuidlijn, het Stedelijk Museum en het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, wij lijken niet trots te zijn. Wij laten niet zien wat er gaande is en wat op termijn het resultaat zal zijn. Dit soort grootschalige verbouwingen brengen vaak veel ongemak met zich mee, maar het ongemak wordt draaglijk als je weet waarom, waarvóór het is. En daarnaast zijn het technisch en inhoudelijk vaak interessante projecten. Erover communiceren zorgt voor trots onder de bewoners en begrip onder de bezoekers, misschien zelfs voor meer interesse. Dus: be good and tell it. Laat het vooral zien, zoals de billboards van de nieuwe ontwikkeling langs het kanaal in Kings Cross in Londen laten zien hoe het er in 2017 uit zal zien. En voor diegenen die meer wil weten is er altijd een website .

(foto’s Helene Klein)

Lokaal effect vereist inbedding in stedelijk weefsel

Impressie van Cruise Port The Hague, bron: www.cruiseportthehague.nl

Wereldwijd zit er groei in de zeecruisevaart. In Amsterdam zijn bestedingen en passagiersaantallen tussen 2003 en 2008 verdubbeld. Ondanks de economische stagnatie wordt de komende jaren een verdere groei verwacht. Geen wonder dat andere steden op deze ontwikkeling inspelen. Rotterdam heeft sinds 2004 een gecertificeerde cruiseterminal. In Den Haag hebben ontwikkelaar AM, corporatie Vestia en cruiseportontwikkelaar Züblin Grenada sinds 2006 ambities om een zeecruiseterminal aan te leggen, op de kop van het Norfolkterrein in Scheveningen. Het zou de eerste cruiseterminal buitengaats zijn en daarmee een unicum in Nederland en mogelijk West-Europa.

In Den Haag zijn ze er nog niet over uitgepraat. Natuurbeschermers, bewoners, ondernemers en politici bestoken elkaar met argumenten voor en tegen. Een studie wijst uit dat het haalbaar is. Maar ‘haalbaarheid’ kent vele definities, waaronder een aantal zeer dubieuze.

Interessant is of Scheveningen er beter van wordt, of de Haags regio. Dat laatste geloof ik zeker. Delft, de grote Haagse musea, Madurodam, het Vredespaleis zullen graagbezochte attracties zijn voor de passagiers. Maar de kuststrook van Scheveningen zullen de passagiers grotendeels links laten liggen. Ze hebben domweg de tijd niet om over de boulevard te flaneren. Trekt de cruiseterminal dan extra bezoekers (lees: kijkers) naar Scheveningen? Dat hangt sterk af van de stedenbouwkundige inbedding.

In Amsterdam hebben ze een kans laten liggen door de Oostelijke Handelskade, waaraan de PTA ligt, voor bezoekers onaantrekkelijk in te richten: winderig, geen leuke horeca en andere kleinschaliger voorzieningen, veel kantoren en nauwelijks woningen. In Rotterdam daarentegen ligt de Cruise Terminal prachtig centraal op de Wilhelminapier.

In Scheveningen lijken ze te beseffen dat de terminal geen stand alone vehikel ver van de Scheveningse drukte moet worden. Hopelijk hebben ze lef en zorgen ze inderdaad voor voldoende kritische massa aan voorzieningen en woningen dicht bij de terminal.

Situering Cruise Port The Hague, bron: www.cruiseportthehague.nl

Impressie van de vernieuwde pier van Scheveningen, bron: ANP

Op vrijdag 10 juli heeft het college van B&W van de gemeente Den Haag het concept Masterplan Scheveningen-kust vastgesteld. Hierin worden de toekomstige plannen voor Scheveningen Bad, Dorp en Haven beschreven. De plannen dienen invulling te geven aan de ambitie die de gemeente voor ogen heeft, namelijk dat Scheveveningen dé badplaats van Noordwest-Europa en het tweede centrum van Den Haag moet worden. Een badplaats met internationale allure, 365 dagen per jaar aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers.

Het renoveren en uitbreiden van de pier, die dateert van 1961, vormt een belangrijk onderdeel van het masterplan. De vernieuwde pier krijgt onder meer familie- en avonturenattracties zoals een zeezwembad. Voor de pier moet een levendig plein komen.

Hoewel de gemeente met het masterplan hoog inzet op het verbeteren van het toeristische product Scheveningen, is het de vraag of Scheveningen daadwerkelijk internationale allure krijgt na uitvoering van de plannen. Ofwel, zijn de plannen wel ingrijpend genoeg (de plannen voor Scheveningen Bad opgesteld door JERDE in 2008 waren grootser)? Ik vraag me dit sterk af als ik kijk naar andere waterfrontontwikkelingen in en buiten Europa, zoals Cardiff Bay en de Baltimore Inner Harbor.

In november spreekt de gemeenteraad zich uit over het masterplan dat tevens voor de verschillende deelgebieden nader zal worden uitgewerkt.

Impressie van de vernieuwde pier van Scheveningen, bron: ANP