C-mine (afbeelding via atelierbinnenhuis.blogspot.com)

Genk (wiki) in Belgisch Limburg is een vrij jonge stad en een van de belangrijkste industriële steden in Vlaanderen. De stad kwam tot groei en bloei door de steenkoolmijnen en heeft naast diverse mijnsites ook een paar mooie, historische tuindorpen die hoorden bij de groei van de mijnen. Eind jaren tachtig sloten de mijnen. Daarna worstelde het Vlaamse Genk, net als een aantal steden in Wallonië, met jongeren die gaan studeren in Brussel, Leuven of Antwerpen en wegtrekken.

Om het tij te keren is de zogenaamde C-mine bedacht: een herontwikkeling van het industriële erfgoed van de mijn van Winterslag. Daarbij werd creativiteit en innovatie als hefboom gebruikt voor de ontplooiing van mensen en nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen. Er zijn activiteiten binnen vier domeinen: educatie, artistieke creatie en presentatie, creatieve economie en creatieve recreatie.

In 2005 is de bioscoop als eerste voorziening open gegaan en heeft voor aanloop en draagvlak gezorgd. Daarna startte het cultuurcentrum en vestigde zich de Media, Art & Design-faculty op C-Mine. Anno 2011 is de ontwikkeling van de site in afronding en is de ambitieuze, hedendaagse herbestemming goed te zien. Nieuwe functies activeren de oude mijnsite en creëren een unieke plek in de stad.

Op de C-mine zijn de volgende voorzieningen te vinden:

• bioscoop-complex Euroscoop
• Media, Arts & Design-faculty (MAD-faculty)
• bezoekerscentrum
• grote en kleine theaterzaal, foyer, tentoonstellingszalen, multifunctionele zaal en vergaderruimten
• designbedrijven als studio Pieter Stockmans en Painting with light
• design pop-up shop
• fitnesscentrum
• restaurants en cafés
• ondergrondse C-mine experience (ondergronds gangenstelsel tussen machinegebouw en schachtbok – opening in april 2012)
• cultuur- en evenementenplein met als blikvangers de oude, hoge schachtbokken
• ondergrondse parkeergarage

Tentoonstellingsruimte (afbeelding van Organza Network, Flickr.com)

De omvorming is respectvol en hedendaags ontworpen. Er is voortgebouwd op de overmaat aan ruimte en het zintuiglijke gevoel. Bij de schachtblok zijn bijvoorbeeld waterdampspuitjes te vinden die de stoom van de warme aarde symboliseren.

C-mine is een plek waar de historie van de mijn en de creatie van cultuur gaan hand in hand.

Ontwerp C-mine centrum: 51N4E (Brussel)
Ontwerp C-mine cultuurplein: HOSPER (Haarlem)
Ontwerp meubilair C-mine cultuurplein: Carmela Bogman en HOSPER
Ontwerp media & design academie: Bogdan & Van Broeck (Brussel)

Meubilair C-mine cultuurplein, Carmela Bogman en HOSPER

Van de website van C-mine:

Eén jaar C-mine: de cijfers
3… groepen meldden zich het afgelopen jaar gemiddeld elke dag aan voor een rondleiding.
12… partners en initiatieven vonden op C-mine al een plekje onder de zon.
150… tickets per dag verkocht het C-mine Cultuurcentrum in de maand na de officiële opening.
1000… uren aan activiteiten vonden er in 2010 al plaats in de zalen van de energiegebouwen.
2000… activiteiten gingen in 2010 al door in de energiegebouwen.
11 000… gegadigden kwamen sinds september 2010 naar C-mine voor een gegidste rondleiding.
50 000… bezoekers namen in totaal deel aan het eerste C-mine Moment, dat losbarstte op 8 september 2011.
100 000… cultuurliefhebbers lieten zich verleiden door het programma van het C-mine cultuurcentrum.
430 000… mensen zakten af naar Euroscoop in 2010.
700 000… bezoekers trok de hele site het afgelopen jaar.

Deze blogpost is geschreven door Birte Querl van LAgroup en Ronald Bron van HOSPER. HOSPER en LAgroup werken op dit moment samen aan een ontwikkelingsvisie voor Bloemendaal aan Zee.

Rose Sculpture, Will Ryman, Art Basel Miami Beach 2011 - foto van Phillip Pessar @ flickr.com

Van 1 tot 4 december vond de 10e editie van Art Basel Miami Beach plaats. Zojuist las ik deze ingezonden brief in de New York Times over de economische impact van het evenement op de stad. Robert L. Lynch, president van American for the Arts (belangenorganisatie voor kunst in de VS), schrijft daarover: “This year’s event drew a record 50,000 visitors. These visitors significantly boost the city’s economy, as they stay in Miami’s hotels and buy goods and services in the community. And local businesses benefit. [...] According to the Greater Miami Convention and Visitors Bureau, between 2001 and 2010, Miami-Dade hotel room rates increased by 81.5 percent for December, and Miami Beach rates grew by 141.8 percent during the first week of December.”

De cijfers zijn een goede indicatie van iets dat we gevoelsmatig weten, maar zelden gekwantificeerd wordt: kunst en cultuurtoerisme zijn een belangrijke economische stimulans voor steden en gebieden.

>> Ook bij LAgroup doen we onderzoek naar de economische impact van ‘leisure & arts’ -voorzieningen en -evenementen. Lees in dit artikel over onze aanpak bij economische impact studies onder bezoekers, waarvan de belangrijkste aspecten zijn:
1. Begin op tijd met het onderzoek (bijv. vóór het begin van een evenement)
2. Haal lokale bewoners uit de onderzoekspopulatie
3. Onderzoek kort na bezoek daadwerkelijke bestedingen in plaats van bestedingsintentie
4. Weeg bestedingen op basis van bezoekmotivatie en wees daarbij realistisch

WIELS - foto Mitternacht @ flickr.com

Vorige week in Brussel bezocht ik WIELS, volgens zichzelf “een internationaal laboratorium voor de creatie en de verspreiding van hedendaagse kunst”. Hier heb ik de beste hedendaagse kunsttentoonstelling in tijden gezien: David Claerbout’s (wiki) The time that remains, geopend tot en met komende zondag 15 mei.

Ik wil het hier verder niet over de tentoonstelling hebben (zeg gewoon al je afspraken af en ga er komend weekend heen), maar wel over het bijzondere gebouw en de omgeving.

Het Blomme-gebouw vóór de renovatie

Eerst een stukje geschiedenis: WIELS is sinds 2007 gehuisvest in het Blomme-gebouw, een van de zeldzame voorbeelden van modernistische industriële architectuur in Brussel. Sinds 1930 deed het gebouw dienst als de brouwerij van Wielemans-Ceuppens – toen de grootste van Europa. In 1988 gaat de brouwerij failliet.

Na tal van renovatieplannen, wordt het Gewest Brussel in 2001 via een onteigeningsprocedure eigenaar van het gebouw. Er wordt een plan gemaakt voor de transformatie van het gebouw tot een centrum voor hedendaagse beeldende kunst – iets wat destijds ontbrak in Brussel. In 2005 start de herontwikkeling van het gebouw onder leiding van architectenbureau Art & Build en in mei 2007 opent WIELS zijn deuren.

WIELS presenteert zichzelf als kunstinstelling “die de functies van presentatieplek, werkplaats en kunsteducatieve werking integreert.” Het centrum heeft geen eigen, permanente collectie, maar ontwikkelt alleen tijdelijke activiteiten zoals beeldende kunsttentoonstellingen, lezingen en een internationaal artists in residence-programma.

Een doorsnede van het gebouw met alle functies - wiels.org

Naast activiteiten gericht op internationale kunst, heeft WIELS een interessant extra muros-programma gericht op de wijk. Deze wijk is de Brusselse deelgemeente Vorst (wiki), een typisch voorbeeld van eind 19^e-eeuwse, industriële (lees: lichtelijk vervallen) stedenbouw. Dit is Vorst gezien vanaf WIELS:

julius laid-back @ flickr.com

De activiteiten die WIELS in de wijk organiseert, variëren van kunst in de openbare ruimte tot educatieve activiteiten voor jong en oud. Een mooi voorbeeld hiervan is het project Camping Wiels, waarbinnen Nederlands- en Franstalige scholieren uit Vorst aan een kunstinstallatie werken en in het gebouw overnachten.

Camping Wiels - Manu Versaen @ wiels.org

Ten slotte heeft WIELS ook erg mooie horeca (zie hieronder) en verhuurt het zalen voor evenementen en congressen.

De voormalige brouwzaal, nu horeca - stephane333 @ flickr.com

Ik heb het vaker op deze blog gezegd, maar ook WIELS vind ik een goed referentieproject voor de 1,3 miljoen m2 lege kantoorruimte in Amsterdam.

Mooi detail in het gebouw: de trap - Simon Blackley @ flickr.com

Apéro géants in Nantes

De nieuwe rage in Franse steden – apéros géants (gigantische borrels) -  is een variant van flashmobs. De laatste was afgelopen woensdag in Nantes met 9.000 feestende Facebookers. De apéros géants zijn een initiatief van mensen op Facebook die een oproep doen om een megaborrel te houden op een bepaalde datum en plaats. Tot nu toe is het een Franse rage, maar het zal een kwestie van tijd zijn dat  het overslaat. De volgende is gepland op 23 mei in Parijs onder de Eiffeltoren. Verwacht aantal gasten: 50.000! Ordehandhaving van dit soort evenementen, waarbij niemand verantwoordelijk is voor de organisatie, wordt – naarmate ze in omvang groeien – een grote uitdaging voor gemeenten.  In Nantes werden tientallen personen opgepakt ‘wegens openbare dronkenschap, drugshandel, vernielingen, diefstal en openlijke geweldpleging’. En een dronken deelnemer overleed aan zijn verwondingen toen hij van een brug viel. Is het een kwestie van tijd dat ze worden verboden of gaat de hype gewoon vanzelf over?

Time Out Amsterdam heeft ons gevraagd voor haar City Future Special (January Issue) een toekomstvisie te presenteren op Amsterdam in 2020. Naast LAgroup zijn vier andere creatieve bureaus – KesselsKramer, Benthem Crouwel, Concrete en onze vrienden van Non-fiction – gevraagd zich in een visie uit te spreken over het Amsterdam van over tien jaar. In onze visie houden we een pleidooi voor meer groots denken in het ontwikkelen van de stad, door een betere inzet van de creativiteit van kunst, cultuur en leisure. Meer grand projects op dit gebied leiden tot een stad met meer verbeeldingskracht en onderscheidend vermogen. Als voorbeeld presenteren we twee fictieve grand projects voor het ontsluiten van Waterland en het creëren van een nieuw soort stadspark: The People’s Park.

Nieuwsgierig?

Wanted: Grand Projects

Where have the mavericks gone with their creative ideas? Amsterdam has become too much of a bureaucrat, favoring infrastructure and business. But a Noord-Zuidlijn or Zuidas won’t place us among the top European cities. What Amsterdam needs, is to feel the creativity of arts and leisure running through it veins again. We need grand projects, a next Eiffel Tower or Woodstock, which can revitalize the city with acupunctural intensity. Because the only way to stand out in 2020, is to have bold and inspiring ideas in 2010. Let’s dream up ten breakthrough projects that will push the city to the limits of its imagination, but are interesting enough to at least seriously consider. Here’s two.

Zeppelinning Waterland – the ultimate Dutch polder experience

God created the world, but the Dutch made Holland. As land creators, we enjoy a global guru reputation. But how come all tourists visit the Rijksmuseum, ooh-ing and aah-ing the stunning Dutch landscapes by Vermeer and contemporaries, but never go see them in real? Let’s make the Museumplein the place to hop on for a two-hour Zeppelin-tour of Waterland, a stone’s throw north of Amsterdam. From above, the watery structure of these polders is breathtaking. A local lunch (Beemstercheese and buttermilk!) completes the ultimate Dutch polder experience. Dykes, ditches, windmills, farming communities frozen in time and incredible flattness – all the heritage is already there. We just need some grand thinking to make our Dutch polders the next Swiss Alps (which are melting, anyway).

The People’s Park

The People’s Park – bottom-up creativity that changes the city

In the digital age more people than ever are sharing and collaborating creative ideas. Let’s use some of this new mentality make Amsterdam less a top-down planning machine, and more a place to participate. Our creativity and can-do mentality can be the ingredients for a new public space called The People’s Park. Everyone can buy one or more pixels (5×5 m² plots) and lend them to whichever friend, artist or institution need it for their temporary projects. Just read the proposals online and vote with your pixels. If enough agree, the summer could bring us an urban garden and artBBQfestival and the winter a wooden sauna village. The People’s Park is Lowlands meets Westerpark, with the grid as ultimate democratizer. Amsterdam, are you ready for this?

Illustrations: Jacques Abelman

Kamperen op de 29e verdieping van de KölnTriangle

Kamperen in eigen stad? En dan niet op de stadscamping, maar in een van de bovestenste verdiepingen van hoge kantoorgebouwen?! Deze overnachtingsmogelijkheid wordt op dit moment (tot en met 2 oktober) in Keulen geboden, in het kader van het project ‘Nomad City Passage’.

Voor telkens een nacht kunnen bewoners en bezoekers van Keulen het slapen vanuit een nieuw perspectief beleven. ’s Avonds opent de receptie van de betreffende ‘kampeerplaats’. Daar ontvangt elke gast een tent en handdoeken. Tevens wordt er een ‘gebied’ aangwezen, waarin hij/zijn op zoek mag gaan naar een passende slaapplek. Tent opzetten, klaar! In de loop van de avond komt de gastheer-/vrouw van de ‘kampeerplaats’ langs en vertelt over de geschiedenis en de functie van het gebouw. Verder is het aan de gasten zelf om zich te vermaken. De volgende ochtend wordt een gezamenlijk ontbijt geserveerd, waarna de tenten weer worden afgebroken. De ‘kampeerplaats’ trekt verder … naar het volgende gebouw.

Het beleven van Keulen uit een ander perspectief kost slechts € 17,00, inclusief ontbijt. Voor tenten (1-2 personen), luchtbedden en handdoeken is gezorgd. Slaapzak, tandenborstel, leesvoer en andere overnachtingsspullen moeten zelf worden meegenomen.

Eerder dit jaar vond dit project ook al plaats in Linz, Oostenrijk

OFFF 2008

LX Factory: wat ooit een oud industrieel complex was in Lissabon, is nu een relatief nieuw creatief centrum waar culturele evenementen en festivals plaatsvinden, zoals het World Music Festival en OFFF International Festival for the Post-Digital Culture. Het complex heeft een ruwe en ongepolijste sfeer en wordt doorkliefd door een zeer hoog autoviaduct. Naast de culturele en design evenementen zijn hier circa 60 bedrijven gevestigd uit de design-, kunst- en filmwerelden, een aantal hippe bars en een restaurant – Cantina – waar Portugees slow food wordt geserveerd en waar het hele interieur bestaat uit meubels die gevonden zijn in het oude industriële complex. LX Factory is (nog niet) mainstream geworden, nog niet prooi gevallen aan gentrification en op internet is er vooralsnog weinig over te vinden; wellicht een bezoek waard als je de komende tijd in Lissabon bent.

Photo Jordan Cox/Flickr

PLATOON.KUNSTHALLE: ROCK THE BLOCK ! from PLATOON on Vimeo.

Zou dit ook in Nederland kunnen? In de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul staat sinds enkele maanden de zogenaamde PLATOON KUNSTHALLE die is gemaakt van in totaal 28 gestapelde zeecontainers. Op zich is dit principe niet nieuw, want er bestaat al jaren het uit containers en papieren (!) kokers opgetrokken Nomadic Museum van de Japanse architect Shigeru Ban. Recent zagen we nog een ander goed voorbeeld: het Cruisecenter in Hamburg.

Ook in Nederland zijn we bekend met het fenomeen, als je denkt aan bijvoorbeeld de tijdelijke studentenhuisvesting op het NDSM-terrein in Amsterdam of het restaurant Wijn of Water aan de Maas in Rotterdam. Dus wat maakt deze nieuwe kunsthal dan zo bijzonder?

De KUNSTHALLE biedt tijdelijke atelierruimte voor kunstenaars en ontwerpers in vier containers.

De PLATOON KUNSTHALLE Seoul is allereerst een multifunctioneel gebouw, waarin een expositieruimte, horeca, filmzaal en atelierruimtes op ingenieuze wijze zijn samengebracht. De activiteiten variëren van tentoonstellingen en filmvertoningen tot clubavonden en modeshows. Ook is er veel ruimte gereserveerd voor presentaties van beginnende kunstenaars en vormgevers, waaronder de vier geselecteerde ‘residents‘ die gedurende een half jaar kunnen beschikken over een eigen (atelier)container.

Ook architectonisch is de KUNSTHALLE bijzonder. Uiteraard vanwege de constructie en de kleur, maar vooral ook door de opvallende transparantie van de gevel dankzij het gebreuk van veel glas en (kunst)licht. Ten opzichte van andere containerconstructies valt ook het dakterras op (zie filmpje op Vimeo). Op de beelden is duidelijk te zien hoe de KUNSTHALLE is ingeklemd tussen andere gebouwen in een druk deel van de (binnen)stad.

Drukbezochte evenementen in de PLATOON KUNSTHALLE Seoul

De KUNSTHALLE is een initiatief van PLATOON uit Berlijn, een organisatie die culturele activiteiten opzet en in 2000 bekend werd met een andere containerconstructie (met openluchtzwembad) in Berlijn. Na het lokale succes kreeg de organisatie expansieplannen en keek men over de grenzen naar Azië. Aanvankelijk dacht men aan Japan of China, maar uiteindelijk is voor Zuid-Korea gekozen.

Hoe de de financiering van dit project werkt  is onduidelijk, maar gezien de focus op jongerencultuur lijkt hetzelfde principe te werken als bij Nederlandse poppodia: drankomzet + kaartverkoop + subsidie. Wat dat betreft past de volgende vestiging van de KUNSTHALLE dus prima in Nederland. Geen zeecontainers hier, lijkt mij, maar wie durft?

Officiele websites:
KUNSTHALLE Seoul
PLATOON Berlijn

Internationale tentoonstelling 'TEE tour VOL.3 SEOUL in de KUNSTHALLE (foto: anothershow)