David Kohn Architects

Living Architecture is een serie vakantiehuizen in Groot-Brittanië, gebouwd onder architectuur (zie ook deze blogpost). Het project is een initiatief van filosoof Alain de Botton. Volgens de website is Living Architecture:

‘a new social enterprise set up to revolutionise both architecture and UK holiday rentals.
We offer a chance to rent houses for a holiday designed by some of the most talented architects at work today, set in some of the most stunning locations in Britain. We have commissioned houses by MVRDV, NORD, Jarmund/Vigsnæs Architects, David Kohn Architects, Michael Patty Hopkins and Peter Zumthor.
We are dedicated to introducing you to the best of contemporary architecture, as well as to curating unique and enjoyable holidays’

De nieuwste aanwinst van het project is A Room for London, ontworpen door David Kohn Architects en kunstenaar Fiona Banner. Dit tijdelijke één-kamer-hotel-in-een-boot is sinds deze maand in de verhuur en is gelijk compleet volgeboekt voor 2012.

foto: Charles Hosea

In 2012 ligt de boot niet in het water, maar op het dak van de Queen Elizabeth Hall & Purcell Room in Londen (maps). Hier functioneert het als rustpunt in de hectiek van Londen, met uitzicht over de stad en de Thames.

foto: Charles Hosea

Van binnen ziet het ‘botel’ er zo uit:

entertainmentdesigner.com

Het bijzondere van de hotelkamer – naast de vormgeving en locatie – is dat het een eigen cultureel programma heeft. Er zijn verschillende musici, schrijvers en andere kunstenaars die in de hotelkamer zullen verblijven en werken. Hun werk zal online te bekijken en te beluisteren zijn via livestreams en podcasts.

Laten we hopen dat dit bijzondere initiatief na 2012 een nieuwe plek krijgt in de stad.

Iwan Baan @ archdaily.com

SANAA, het Japanse architectenbureau, heeft een aantal bijzondere musea op zijn naam staan, waaronder het New Museum of Contemporary Art  in New York en het 21st Century Museum of Contemporary Art in Kanazawa, Japan. Het Japanse duo, kunstenaar Rei Naito en architect Ryue Nishizawa van SANAA, heeft in 2010 een adembenemend gebouw gerealiseerd op een heuvel op het eiland Teshima in Japan, het Teshima Art Museum (maps).

Het gebouw lijkt vanuit de lucht op een waterdruppel en is een groot bolvormig schild, zonder pilaren, van 40 x 60m groot. In het plafond zijn twee ovale openingen die licht, lucht en geluid binnenlaten. Dit gegeven, in combinatie met een permanent stromende fontein binnenin, zorgt voor een constant veranderende sfeer, van uur tot uur en van seizoen tot seizoen.

Het museum maakt deel uit van het unieke en hoogwaardige project Benesse Art Site Naoshima:

‘a collective name for art activities conducted by Benesse Holdings, Inc. and Naoshima Fukutake Art Museum Foundation on the islands of Naoshima, Teshima and Inujima in the Seto Inland Sea … Through contact with artworks and with the nature, scenery and people of the Seto Inland Sea region, we seek to inspire visitors to consider the meaning of Benesse – Living well.’

De musea en kunstwerken op de drie eilanden vormen samen een bijzondere ontmoeting tussen kunst, architectuur, natuur, hotels, een camping en diverse café/restaurants. Allemaal van een ongekend hoog niveau.

Iwan Baan @ archdaily.com

Thomas Mayer via www.phaenomedia.org

Deze achtbaan, die medio november werd geopend, is een achtbaan met een verschil. Hier komen leisure, kunst, natuur en gebiedsontwikkeling samen. De Escherachtige constructie, geplaatst op een vuilstortplaats in Duisburg, is een standbeeld met de naam Tiger and Turtle – Magic Mountain.

De achtbaan is ontworpen door kunstenaars Heike Mutter en Ulrich Genth. Het is niet gebouwd voor snelle afdalingen, maar om op te lopen. De achtbaan kan echter niet in z’n geheel belopen worden, want in het middelste gedeelte zou je ondersteboven moeten lopen. Maar op het hoogste bereikbare punt – 45 meter – geeft het een fraai uitzicht over het Ruhrgebied met haar industrieel erfgoed en bossen. De constructie refereert aan de snelheid waarmee het gebied aan het transformeren is.

Guido Erbring via www.phaenomedia.org

Rose Sculpture, Will Ryman, Art Basel Miami Beach 2011 - foto van Phillip Pessar @ flickr.com

Van 1 tot 4 december vond de 10e editie van Art Basel Miami Beach plaats. Zojuist las ik deze ingezonden brief in de New York Times over de economische impact van het evenement op de stad. Robert L. Lynch, president van American for the Arts (belangenorganisatie voor kunst in de VS), schrijft daarover: “This year’s event drew a record 50,000 visitors. These visitors significantly boost the city’s economy, as they stay in Miami’s hotels and buy goods and services in the community. And local businesses benefit. [...] According to the Greater Miami Convention and Visitors Bureau, between 2001 and 2010, Miami-Dade hotel room rates increased by 81.5 percent for December, and Miami Beach rates grew by 141.8 percent during the first week of December.”

De cijfers zijn een goede indicatie van iets dat we gevoelsmatig weten, maar zelden gekwantificeerd wordt: kunst en cultuurtoerisme zijn een belangrijke economische stimulans voor steden en gebieden.

>> Ook bij LAgroup doen we onderzoek naar de economische impact van ‘leisure & arts’ -voorzieningen en -evenementen. Lees in dit artikel over onze aanpak bij economische impact studies onder bezoekers, waarvan de belangrijkste aspecten zijn:
1. Begin op tijd met het onderzoek (bijv. vóór het begin van een evenement)
2. Haal lokale bewoners uit de onderzoekspopulatie
3. Onderzoek kort na bezoek daadwerkelijke bestedingen in plaats van bestedingsintentie
4. Weeg bestedingen op basis van bezoekmotivatie en wees daarbij realistisch

In opdracht van een middelgrote gemeente in ons land ontwikkelen we een concept voor een filmhuis, theater en museum ineen. Een van de kernelementen van het concept is een gemeenschappelijke ruimte, die flexibel geprogrammeerd kan worden en gratis toegankelijk is voor bezoekers. Kortom: een openbaar toegankelijke, culturele huiskamer voor de stad.

Om de gemeente en betrokken instellingen te voeden, zijn we opzoek gegaan naar inspirerende referenties. Een bekend voorbeeld is de centrale hal van Tate Modern in Londen: een openbaar toegankelijk binnenplein waar grote kunstinstallaties worden getoond. Maar we stuitten ook op een ander concept. Het gaat hier om een ontwerp voor het nieuwe Munch Museum in Oslo, in 2009 bedacht door REX uit New York. Het ontwerp gaat er helaas niet komen – dit saaiere ontwerp van Herreros Arquitectos won – maar het is interessant genoeg om te delen.

Het centrale idee achter het ontwerp van REX, genaamd Yin Yang, is de omdraaiing van het traditionele gebouwconcept van musea. Dit schema laat dat zien:

De grijze vlakken zijn de tentoonstellingsruimten, de rode lijn de lobby en het oranje vlak de technische installaties. In het concept van REX is de lobby niet slechts een verbindende schakel tussen de tentoonstellingsruimte (zoals links in het schema weergegeven), maar is het een levendige, gratis toegankelijke entree, met uitzicht op de fjorden van Oslo en inkijkjes in de tentoonstellingszalen. Hier de lobby van buitenaf gezien:
Het idee van een vrij programmeerbare lobby/entreeruimte is ook toegepast bij Tate Modern. Maar omdat REX heeft gekozen voor een carre-vormig ontwerp (in plaats van een centraal plein zoals bij Tate), leent het zich voor veel verschillende functies. Er zijn diverse plekken om te eten en drinken, je ziet er previews van kunst, je kunt er rustig zitten, er is een boekwinkel, een auditorium, et cetera. En dat zou er dan zo uit gaan zien:

Interessant is dat REX na afloop van de prijsvraag, waarbij ze tweede werden achter Herreros, hun concept op een aantal plekken verbeterden (zie hier hun reactie op het juryrapport). Het idee van de openbaar toegankelijke en levendige lobby is daarin gehandhaafd. Laten we hopen dat een vergelijkbaar ontwerp alsnog ergens een plek gaat krijgen.

Alle afbeeldingen zijn van REX

llamazotti @ flickr.com

Op 13 september kreeg LAgroup een preview bij het grondig gerenoveerde Scheepvaartmuseum in Amsterdam (maps). Nu ook de opening voor de pers heeft plaatsgevonden, doen we verslag van ons bezoek.

Met hoge verwachtingen betraden we de binnenplaats, die door de renovatie een dak boven zijn hoofd kreeg. Die verwachtingen zijn waargemaakt. De nieuwe transparante overkapping van de binnenplaats is het meest ingrijpende, maar zeker ook het meest spectaculaire onderdeel van de renovatie. Het stalen lijnenspel, gebaseerd op een kompasroos met kompaslijnen, biedt een prachtige doorkijk naar de hemel en is daarmee de kroon op Het Scheepvaartmuseum.

Dok architecten

Dok architecten

Liesbeth van der Pol van Dok architecten strijkt met de eer voor het ontwerp van glas en staal, het Belgische NEY+partners voor de constructie zelf. Van der Pol kreeg de opdracht om het museum een nieuwe toekomst tegemoet te laten gaan en de bezoeker zijn weg te laten vinden in de geschiedenis van de scheepvaart. Ze heeft er met de geslaagde renovatie voor gezorgd dat de binnenplaats een transparante symmetrische ruimte is geworden. Met diverse zichtlijnen naar buiten staat het gebouw direct in verbinding met water en stad. Het Scheepvaartmuseum staat letterlijk weer met zijn voeten in het water. De stijger die om het gebouw liep is weggehaald, waardoor je van binnenuit direct op het water kijkt. Van buitenaf is het niet meer moeilijk te verbeelden hoe de schepen aanmeerden bij het 17e-eeuwse pakhuis om hun schepen rechtstreeks te bevoorraden.

Dok architecten

Door een heldere logistiek kan de bezoeker zich op het vernieuwde binnenplein op de exposities oriënteren, gebruik makend van de verschillende windrichtingen. Via de Zuidvleugel doet men zijn intrede, in de Westvleugel zijn de kinderproof exposities te vinden en in Oostelijke richting de exposities voor de zogenaamde ‘gevorderden’. Het zal de bezoeker niet ontgaan dat het dak van het plein gelijkenis vertoont met dat van de Great Court van het British Museum, ontworpen door Lord Foster (2000). Geen vervelende gelijkenis:

stëve @ flickr.com

Overigens is niet alleen het dak van de binnenplaats spectaculair, maar ook de vloer is erg origineel. LBP Sight heeft een geluidsabsorberende vloer ontworpen, waardoor de bezoeker zich verstaanbaar kan maken in de anders dichte, geluid weerkaatsende ruimte. De snelheid van deze weerkaatsing is met de ingenieuze vloer teruggebracht van 12 naar 3 seconden. Tevens is een slim ventilatiesysteem aangebracht, waardoor een aangenaam briesje voelbaar is.

paularomein.nl

En ondanks de open naden tussen de tegels, is de binnenplaats ook begaanbaar met pumps! Het Open Pleyn kan tot 1.000 gasten herbergen, die geheel in stijl onder een sterrenhemel een drankje kunnen drinken. Daarmee is het een zeer geschikte locatie voor evenementen en feesten.

hetscheepvaartmuseum.nl

Vanaf 2 oktober is Het Scheepvaartmuseum weer open na een sluiting van 4 jaar en een verbouwing van 2 jaar. Het museum is alleen al om de binnenplaats een bezoek waard, dus ook als je niets met schepen hebt. Vergeet niet een bezoek te brengen aan de uitgegraven kelders, die een mystieke dimensie geven aan een voormalig stoffig museum. Volgend jaar wordt nog een drijvend terras gemaakt voor het museum. Het Scheepvaart gaat hiermee een nieuwe toekomst tegemoet als maritiem museum, evenementenlocatie en ontmoetingsplaats.

Hannekes Boom op de Kop Dijksgracht - foto via thefredlees.com (Hans Frederiks)

Bij mooi weer is Amsterdam overvol. Maar terwijl de grachtengordel zucht onder de druk van bewoners en toeristen, ontstaan er nieuwe plekken aan de rafelranden van de binnenstad. Voorbeelden hiervan zijn de Kop Dijksgracht en Oostenburgereiland.

Allereerst de Kop Dijksgracht. Eind 2008 deden wij bij LAgroup, in opdracht van Projectbureau Zuidelijke IJoever, een studie naar mogelijke publieksvoorzieningen op deze schitterde plek bij CS. Als gevolg van de crisis kwam er uiteindelijk geen ‘gebiedsontwikkeling-oude-stijl’, maar schreef de gemeente Amsterdam een prijsvraag uit. Enthousiaste ondernemers met een goed plan voor tijdelijke horeca konden zich melden. Het resultaat is Hannekes Boom. Of, zoals het persbericht meldt, “een slow food restaurant dat Cradle-to-Cradle gebouwd is met een link naar de historie, een haven en terras”.

De locatie voor en na de komst van Hannekes Boom - rechterfoto via hannekesboom.nl

Even verderop op Oostenburgereiland ligt het voormalige Stork-terrein. Het gebied achter de Czaar Peterstraat is bij sommigen bekend van De Volkskrant/Het Parool (het INIT-gebouw) en de Convention Factory. Sinds kort vestigen ondernemers zich ook in de oude, industriële panden op het terrein. Zo opende eind 2010 restaurant Rosa & Rita in de voormalige kantine van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij:

Rosa & Rita - foto via petitepassport.com

En vorige maand werd ‘stadsoase’ Roest geopend in het Koud Gas Gebouw. Vroeger werd hier energie opgewekt voor de enorme Van Gendthallen, nu is het een café, theater, podium, expositieruimte en strand. Woningbouwcorporatie Stadgenoot, eigenaar van het gebouw en de Van Gendthallen, droeg bij aan de totstandkoming van Roest.

Roest - foto via Bert Kommerij @ flickr.com

Roest - foto via www.facebook.com/amsterdamroest

Voor ontwikkelaars zijn deze (tijdelijke) voorzieningen een slimme en relatief goedkope manier om gebieden te revitaliseren en op de kaart te zetten. Juist in deze economisch lastige tijd.

Als bezoeker moet je goed je best doen om er te komen, maar daar krijg je energieke plekken voor terug. Zelfs in de binnenstad van Amsterdam.

Klik op de map voor de routes naar Hannekes Boom (A), Rosa & Rita (B) en Roest (C).

links ARTZUID (Bas de Boer, flickr.com), rechts Den Haag Sculptuur (Roel1943, flickr.com)

Kunst in de openbare ruimte kan zorgen voor verfraaiing van een buurt. Daarnaast is het een relatief laagdrempelige vorm van kunst omdat het meestal gratis toegankelijk is. Kunst in de openbare ruimte kan zowel permanent als tijdelijk van aard zijn. In de categorie ‘tijdelijk’ zijn op dit moment twee interessante voorbeelden gaande, namelijk ARTZUID in Amsterdam en Den Haag Sculptuur.

Hier volgt een inkijkje in mijn vergelijkend warenonderzoek van de twee evenementen:

In mijn ogen bieden de twee evenementen een verschillende beleving.

ARTZUID was voor mij een echte ontdekking van de buurt. Door de Amsterdamse Zuidas te betrekken in de route wordt een interessante verbinding gemaakt tussen een woon- en een werkgebied.

Den Haag Sculptuur is kleinschaliger dan ARTZUID. Het Haagse evenement legt meer de nadruk op de kunst zelf. En er zit meer samenhang in de tentoonstelling waardoor deze een diepere betekenis krijgt.

Maar de twee  cultuurevenementen hebben ook iets gemeen. Ze geven allebei een positieve en levendige uitstraling aan het gebied en aan de stad.

Harmonic Fields op Oerol - foto's via Lakes Alive @ flickr.com

Afgelopen weekend was de aftrap van de 30^e verjaardag van Oerol. Dit tiendaagse festival op het eiland Terschelling is voor mij een inspirerende ‘best practice’ op het gebied van locatietheater en landschapskunst.

Met een zogenaamd Oerol-paspoort kan je twintig projecten bezoeken op het waddeneiland. Blikvanger van 2011 is Harmonic Fields van Lieux Publics & Cie. Het is een muziekinstallatie in de duinen die wordt aangedreven door de wind. En met windkracht 8 ontbrak het daar niet aan. De kakofonie van drums, violen, koebellen en bamboebuizen was imposant en surrealistisch tegelijk. De makers lieten zich twee jaar geleden al inspireren door het Terschellingse landschap en maakten een installatie die uitstekend tot zijn recht komt op deze plek.

Loutop (l) en Oostpool (r) - foto's via schweizer-illustrierte.ch en toneelgroepoostpool.nl

Maar ook de voorstellingen krijgen een extra dimensie met het landschap als decor. Bij de voorstelling Attache van modern dansgezelschap Loutop steeg de spanning toen een windvlaag de danseres uit balans probeerde te brengen. En bij toneelstuk Tweede Natuur van Oostpool zorgde uiteindelijk de natuur voor het meest hilarische moment. Een zwerm langs vliegende meeuwen ging aan de haal met de net opengereten zakken Lays-chips.

Zo zie je maar dat interactie tussen landschap, natuur en kunst tot unieke ervaringen kan leiden.

WIELS - foto Mitternacht @ flickr.com

Vorige week in Brussel bezocht ik WIELS, volgens zichzelf “een internationaal laboratorium voor de creatie en de verspreiding van hedendaagse kunst”. Hier heb ik de beste hedendaagse kunsttentoonstelling in tijden gezien: David Claerbout’s (wiki) The time that remains, geopend tot en met komende zondag 15 mei.

Ik wil het hier verder niet over de tentoonstelling hebben (zeg gewoon al je afspraken af en ga er komend weekend heen), maar wel over het bijzondere gebouw en de omgeving.

Het Blomme-gebouw vóór de renovatie

Eerst een stukje geschiedenis: WIELS is sinds 2007 gehuisvest in het Blomme-gebouw, een van de zeldzame voorbeelden van modernistische industriële architectuur in Brussel. Sinds 1930 deed het gebouw dienst als de brouwerij van Wielemans-Ceuppens – toen de grootste van Europa. In 1988 gaat de brouwerij failliet.

Na tal van renovatieplannen, wordt het Gewest Brussel in 2001 via een onteigeningsprocedure eigenaar van het gebouw. Er wordt een plan gemaakt voor de transformatie van het gebouw tot een centrum voor hedendaagse beeldende kunst – iets wat destijds ontbrak in Brussel. In 2005 start de herontwikkeling van het gebouw onder leiding van architectenbureau Art & Build en in mei 2007 opent WIELS zijn deuren.

WIELS presenteert zichzelf als kunstinstelling “die de functies van presentatieplek, werkplaats en kunsteducatieve werking integreert.” Het centrum heeft geen eigen, permanente collectie, maar ontwikkelt alleen tijdelijke activiteiten zoals beeldende kunsttentoonstellingen, lezingen en een internationaal artists in residence-programma.

Een doorsnede van het gebouw met alle functies - wiels.org

Naast activiteiten gericht op internationale kunst, heeft WIELS een interessant extra muros-programma gericht op de wijk. Deze wijk is de Brusselse deelgemeente Vorst (wiki), een typisch voorbeeld van eind 19^e-eeuwse, industriële (lees: lichtelijk vervallen) stedenbouw. Dit is Vorst gezien vanaf WIELS:

julius laid-back @ flickr.com

De activiteiten die WIELS in de wijk organiseert, variëren van kunst in de openbare ruimte tot educatieve activiteiten voor jong en oud. Een mooi voorbeeld hiervan is het project Camping Wiels, waarbinnen Nederlands- en Franstalige scholieren uit Vorst aan een kunstinstallatie werken en in het gebouw overnachten.

Camping Wiels - Manu Versaen @ wiels.org

Ten slotte heeft WIELS ook erg mooie horeca (zie hieronder) en verhuurt het zalen voor evenementen en congressen.

De voormalige brouwzaal, nu horeca - stephane333 @ flickr.com

Ik heb het vaker op deze blog gezegd, maar ook WIELS vind ik een goed referentieproject voor de 1,3 miljoen m2 lege kantoorruimte in Amsterdam.

Mooi detail in het gebouw: de trap - Simon Blackley @ flickr.com