David Kohn Architects

Living Architecture is een serie vakantiehuizen in Groot-Brittanië, gebouwd onder architectuur (zie ook deze blogpost). Het project is een initiatief van filosoof Alain de Botton. Volgens de website is Living Architecture:

‘a new social enterprise set up to revolutionise both architecture and UK holiday rentals.
We offer a chance to rent houses for a holiday designed by some of the most talented architects at work today, set in some of the most stunning locations in Britain. We have commissioned houses by MVRDV, NORD, Jarmund/Vigsnæs Architects, David Kohn Architects, Michael Patty Hopkins and Peter Zumthor.
We are dedicated to introducing you to the best of contemporary architecture, as well as to curating unique and enjoyable holidays’

De nieuwste aanwinst van het project is A Room for London, ontworpen door David Kohn Architects en kunstenaar Fiona Banner. Dit tijdelijke één-kamer-hotel-in-een-boot is sinds deze maand in de verhuur en is gelijk compleet volgeboekt voor 2012.

foto: Charles Hosea

In 2012 ligt de boot niet in het water, maar op het dak van de Queen Elizabeth Hall & Purcell Room in Londen (maps). Hier functioneert het als rustpunt in de hectiek van Londen, met uitzicht over de stad en de Thames.

foto: Charles Hosea

Van binnen ziet het ‘botel’ er zo uit:

entertainmentdesigner.com

Het bijzondere van de hotelkamer – naast de vormgeving en locatie – is dat het een eigen cultureel programma heeft. Er zijn verschillende musici, schrijvers en andere kunstenaars die in de hotelkamer zullen verblijven en werken. Hun werk zal online te bekijken en te beluisteren zijn via livestreams en podcasts.

Laten we hopen dat dit bijzondere initiatief na 2012 een nieuwe plek krijgt in de stad.

London River Park (c) Greater London Authority/Gensler

Langs de oever van de Thames in London zal een futuristisch ogende drijvende boardwalk worden aangelegd genaamd London River Park. De constructie zal, als alles volgens plan verloopt, nog voor de Olympische Spelen van volgend jaar gereed zijn.

De boardwalk zal lopen van Blackfriars tot aan de Tower of London en is hiermee ongeveer één kilometer lang. Hiermee wordt het de eerste aaneengesloten wandelroute langs de noordoever van de rivier. Een route die bovendien een aantal van Londons meest bezochte attracties, zoals St. Pauls Cathedral en Tower Bridge met elkaar verbindt.

London River Park (c) Greater London Authority/Gensler

Wat is het precies?
In de woorden van de London Evening Standard: “The 12-metre wide pontoon – being called the “River Park” – will link eight pavilions themed on topics such as transport, innovation and culture, which will host events and showcase London. It is based on the New York High Line, a public park built on an old elevated railway.”  Voor de paviljoens zelf wordt gesproken over de vestiging van een museum, bioscoop, concertzaal. Ook zijn er plannen voor een eco-park en een zwembad.Vooralsnog zijn deze plannen echter nog niet concreet. Ontwerp van het park is van de hand van het grote architecten-/planningsbureau Gensler.

Toestemming moet nog worden verleend
Juich nog niet te vroeg, want het plan moet nog goedgekeurd worden door een ruimtelijke commissie van de City of London. Zo is er vanuit een aantal hoeken bezwaar tegen de constructie gemaakt – onder meer op grond van de status van de locatie als zijnde UNESCO werelderfgoed.

Voorstanders geven echter aan dat het om een tijdelijke constructie zou gaan (hoewel dit destijds overigens ook van de nog immer vrolijk ronddraaiende Millennium Eye – inmiddels London Eye genaamd – werd gezegd). Een ander pluspunt van het plan is dat het om een drijvende constructie gaat (zoals duidelijk te zien in de onderstaande foto). Bij de installatie wordt geen schade aangebracht aan de omgeving.

London River Park (c) Greater London Authority/Gensler

Boris is alvast een fan
De burgemeester van London, Boris Johnson, is reeds enthousiast over het plan, hij noemt het een mooie kans om een van de meest bekende en gekoesterde wateroevers nog aantrekkelijker te maken. Het idee en de architectonische uitwerking ervan werden door hem geprezen.

Financiering verkregen
De kosten van het project worden op 60 miljoen GBP geraamd, oftewel circa 69 miljoen euro. Uit de berichtgeving wordt niet duidelijk of het hier alleen de investeringen betreft of ook de exploitatie. Wel is bekend dat de financieringsmaatschappij Venus Group uit Singapore bereid is dit geld te investeren. Onderdeel van de deal is dat 30% van de inkomsten uit de attractie(s) ten goede komen van de City of London.

Een spectaculaire nieuwe attractie voor London lijkt dus in de maak!

London - Thames river & Albert embankment (hpmnick@flickr.com)

Met het verstrijken van het decennium waren er de afgelopen tijd in de media tal van voorspellingen te vinden over wat het nieuwe decennium de stad zal gaan brengen. Ook wij hebben hier volop aan mee gedaan, zoals blijkt uit onze bijdrage aan Time Out’s ‘2020 Vision – Amsterdam of the Future’.

Dergelijke toekomstvoorspellingen zijn van alle tijden. Zo publiceerde de Britse krant The Guardian in 1990 een magazine waarin vooruit gekeken werd naar het London van 2010. Experts, waaronder Peter Hall, voorzagen een (dystopische?) stad waar futuristische monorails mede het straatbeeld bepaalden, waar het aantal inwoners met twee miljoen afnam en een stad die het toneel vormde voor een strijd of zelfs oorlog tussen de klassen.

Afgelopen weekend keek The Guardian met de destijds geïnterviewde experts terug op de door hen gedane voorspellingen, naar de stand van zaken van het huidige London en het London van de nabije toekomst: ‘London is always changing while contriving to stay always the same – decaying, self-rejuvenating, stubbornly indestructible’. Lees meer hierover in het artikel. Daarnaast was er dit aanvullend artikel, waarin experts zoals oud-burgemeester Ken Livingstone hun visie op het London van 2030 hebben gegeven.

Ik kijk in ieder geval al uit naar de terugkijk-editie van Time Out Magazine in 2020.

“Steden zijn complexer dan wasmachines”, zo luidde een veelzeggende uitspraak van Gert-Jan Hospers bij zijn oratie ter aanvaarding van een leerstoel ‘City- en Regiomarketing’ aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Wasmachines zijn eenvoudiger te verkopen omdat ze geen directe gevoelswaarde hebben, althans niet in de mate waarin je jezelf verbonden kan voelen met de stad waarin je woont. De stad is geen product zoals een wasmachine.

Diverse vormen van citybranding en slogans

Uit gegevens van het verhuisgedrag (bijvoorbeeld uit de Ruimtemonitor van het Planbureau voor de Leefomgeving) van Nederlanders blijkt dat wij vrij vastgeroest zitten aan de plaats of regio waarin we wonen: verhuizen doen we meestal binnen de gemeente of de regio. We hebben een sociaal netwerk opgebouwd en velen hebben een vaste baan of carrière in de woonregio al dan niet aangevuld met kinderen die naar school gaan en een partner die zich aan dingen in de woonomgeving heeft verplicht. Het verhuizen naar een andere omgeving zorgt voor een breuk met de routines die zich inmiddels ontwikkeld hebben en het kost veel geld, tijd en energie om nieuwe routines op te zetten. We creëren een ‘sense of place‘ met onze omgeving. Een ‘heimat’-gevoel. Een dergelijk ‘heimat’-gevoel gaat niet alleen op voor bewoners van een stad, maar ook bedrijven zijn geografisch inert.

Hip en orgineel?

Gemeenten (en andere geografische overheden) zouden, aldus de oratie van Hospers, er daarom ook verstandig aan doen om naast hun marketing- en brandingprogramma om toeristen, bewoners en bedrijven van buiten aan te trekken (externe citymarkting, of in de woorden van Hospers ‘koude citymarketing’) ook meer te doen aan de marketing en branding ten behoeve van de eigen bevolking (interne of ‘warme citymarketing’). Deze warme citymarkting heeft tot doel voldoende voorzieningen te creëren zodat men binnen de eigen gemeente blijft: het aansluiten van de arbeidsmarkt op afgestudeerden is hier een voorbeeld van. Een studentenstad als Groningen heeft bijvoorbeeld veel moeite om zijn hoog opgeleide elite te behouden en in een aantal steden in Limburg krimpt de bevolking aanzienlijk.

Hospers snijdt hier indirect een belangrijk punt aan en deze oproep een soort pleitbezorging om een balans te zoeken tussen de ‘managerial city’ en de ‘entrepreneurial city’. Met andere woorden: te zoeken naar een balans tussen economische groei (door het aantrekken van investeringen van buitenaf door private partijen) en de zorg voor de eigen bevolking (zoals aansluitingen creëren op de eigen arbeidsmarkt waarin de overheid voorwaardenscheppend moet zijn).

Zinvol? Duidelijk? Of gewoon Helemaal Hengelo?

Voorbeeld 'citybranding' van een stadsdeel in Amsterdam

Kunnen we onze podia en musea anders bouwen?

Waarom bestaan er geen theaters met etalages, waarin – zoals bij de Bijenkorf in Amsterdam – schitterende minidecors je vertellen wat er binnen te doen is? Wat kunnen we leren van Tate Modern in London, waar je zomaar naar binnen kunt lopen omdat de openbare ruimte tot ver in het museum is doorgetrokken? En wat te denken van het nieuwe Wyly Theater in Dallas, waar kantoren, kleedkamers en techniek zo zijn gesitueerd (op hogere en lagere verdiepingen) dat de theaterzaal rondom compleet vrij ligt?

In november starten cultuuradviseurs Johan Idema en Roel van Herpt en architect Sarah Coemans een onderzoek naar de architectonische vernieuwing van podia en musea. De resultaten van ons onderzoek vinden hun neerslag in een publicatie en een discussie tijdens een mini-symposium.

Muziek Theater in Graz (Oostenrijk) ontworpen door het Nederlandse UNStudio. Bron: UNStudio

Het black box en white cube model
Het overgrote deel van onze podia en musea wordt gebouwd volgens het traditionele black box en white cube model. Afgeschermde zalen domineren hierbij de indeling en het ontwerp van het gebouw. Nu zijn goede presentatieruimten essentieel voor podia en musea, maar het black box en white cube model levert vaak ook onnodig introverte cultuurgebouwen op die veel op elkaar lijken. Zou het niet geweldig zijn als onze musea en podia transparanter waren, meer relatie zouden aangaan met de omringende omgeving en meer verschillende functies zouden huisvesten?

Het Black Box en White Cube model

In Beyond the black box and white cube onderzoeken we de mogelijkheden tot vernieuwing in (wat architecten noemen) het programma van musea en podia. Ofwel, het geheel van functies die in deze gebouwen zijn ondergebracht en de wijze waarop. Dat zijn reguliere museum- en podiumfuncties, zoals tentoonstellingsruimten, een theaterzaal, lobby, depot, parkeerruimten of backoffices. Maar ook de voor musea en podia nieuwe(re) functies, zoals horeca, openbare ruimte, retail, crèche, ateliers en wie weet wat nog meer. We onderzoeken hoe deze functies op nieuwe manieren kunnen worden gecombineerd (een restaurant in een tentoonstellingszaal?), geïnterpreteerd (een voor het publiek toegankelijk depot?) of welke nieuwe functies kunnen worden toegevoegd (een crèche in een theater?).

Waarom is dit onderzoek nodig?
De (cultuur)wereld verandert. Musea en podia moeten hierin mee veranderen, willen ze vitaal blijven. Zo hebben bezoekers steeds diversere behoeften bij het bezoeken van cultuur. Dit kan van podia en musea een ander concept, ander aanbod of andere faciliteiten vergen. Ook de kunst en cultuur zelf veranderen: nieuwe en andere kunstvormen (digitaler, populairder, conceptueler, meer crossovers) vragen om een andere wijze van presenteren. De black box en white cube, waar traditioneel theater en kunst het beste tot hun recht komen, zijn prima, maar tegelijkertijd vragen andere kunstvormen om andere ruimten. Ook de rol van musea en podia zelf verandert: nieuwe en andere opvattingen over de positie van podia en musea in de samenleving leiden tot andere ideeën over wat zij wel of niet zouden kunnen doen. En het beleid van musea en podia verandert: andere belangen en andere commerciële mogelijkheden leiden tot nieuwe wensen en ambities. En, last but not least, de architectuur verandert: nieuwe mogelijkheden in technologie, materiaalgebruik en vormgeving leiden tot nieuwe kansen voor het ontwerp van musea en podia.

Al deze ontwikkelingen maken het succes van musea en podia steeds meer afhankelijk van het programma. Oftewel, van een goede selectie, combinatie en interpretatie van de functies die in deze gebouwen (kunnen) worden gehuisvest.

Via de software naar de hardware
De adviseurs van LAgroup hebben uitgebreide kennis van en ervaring met het ontwikkelen van concepten en plannen voor nieuwe musea en podia. Juist met deze inhoudelijke expertise over het aanbod, de makers, de markt, het publiek en het beleid van deze cultuurinstellingen willen naar de architectuur ervan kijken. Het bestuderen van de hardware (architectuur) vanuit het perspectief van de software leidt ons inziens tot een andere manier van kijken. Vanuit dit perspectief is een verkenning  van de mogelijkheden tot programmatische vernieuwing bij musea en podia nog niet eerder uitgevoerd. Wij hebben dit onderzoek geïnitieerd vanuit onze betrokkenheid met de cultuursector en vanwege onze mening dat het thema ‘programmatische vernieuwing van musea en podia’ om agendering vraagt. Naast een eigen investering wordt het onderzoek mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds Architectuur.

Voor meer informatie, neem contact op met Johan Idema (johan@LAgroup.nl).