Klik hier om de embedded video te bekijken.

Zien wat er was, wat nog niet is of wat nooit zal komen
Gisteren introduceerde het Nederlands Architectuur Instituut UAR, een augmented reality applicatie voor op je mobiele telefoon die informatie toevoegt aan de realiteit. Hiermee kun je gebouwen zien die ooit hebben bestaan of die in de nabije toekomst worden gerealiseerd. Ook kun je gebouwontwerpen bekijken die nooit gerealiseerd zijn, maar wel in de collectie van het NAi zijn bewaard.

Een voorbeeld: de Euromast, lange tijd hét symbool van Rotterdam, had er heel anders uit gezien als het ontwerp van Jaap Bakema was gerealiseerd. Zijn ‘uitkijktoren’ bestond uit een serie platforms, die elk de aandacht op een ander deel van de stad zouden leggen. Met UAR kan een 3d-model van de uitkijktoren van Bakema op je telefoon, over de huidige Euromast worden ‘gelegd’. Ook kun je het ontwerp van Bakema vanaf verschillende hoeken bekijken door rond de echte Euromast te lopen (zie het bovenstaande filmpje v/a 1 min. 50). Deze en tientallen andere 3d-modellen vertellen zo een alternatief verhaal over de stad Rotterdam.

De nooit gerealiseerde uitkijktoren van Bakema (foto: nai.nl)

Dat er voor deze niet gerealiseerde ontwerpen aandacht is, bewijst ook de tentoonstelling ‘Nooit gebouwd Rotterdam’ (tot 22 augustus in het Historisch Museum Rotterdam). De getoonde ontwerpen roepen op tot reflectie: waarom is het ontwerp niet gerealiseerd? Was de architect zijn tijd vooruit? Hielden (stille) protesten de bouw tegen? Met behulp van UAR zijn deze nooit gerealiseerde gebouwen nu ook in het ‘echt’ te zien.

Van Rotterdam naar de rest van Nederland
Architectuurstad Rotterdam is een vanzelfsprekende locatie voor het NAi om UAR te lanceren. Maar het blijft hier niet bij. Het NAi heeft de ambitie uitgesproken heel Nederland met behulp van AR van een bijzondere architectonisch geladen laag te voorzien. Hiermee wil het NAi van UAR de ‘architectuur-encyclopedie’ van Nederland maken. Nog voor 2011 worden in ieder geval Amsterdam, Utrecht en Den Haag toegevoegd.

>>>

De Urban Augmented Reality-applicatie is gratis te downloaden voor iPhone- (klik hier voor App Store)  en Android-gebruikers (klik hier voor Android Market).

Voor wie weten wil hoe augmented reality en UAR werkt: de GPS-sensor in bijvoorbeeld iPhones en Androidtelefoons registreert je locatie. Via de camera van de telefoon wordt een grid over de ‘realiteit’ gelegd,  waaraan door de UAR-applicatie zgn. ‘points of interest’ worden toegevoegd. Binnen een straal van 200m verschijnen deze als stip in het scherm. Als je op zo’n stip klikt, zie je welk gebouw(-ontwerp) ermee wordt aangeduid. Ook verschijnt informatie over de architect, het bouwjaar, foto’s en soms schetsen en ontwerptekeningen.

Afgelopen zaterdag was ik een van de 25 gelukkigen (en een van de weinige niet-architecten) die mocht deelnemen aan het eerste MIMOA Event. MIMOA – mi modern architecture – is een open source architectuurgids, waarop in 2 jaar tijd informatie is verzameld over duizenden interessante architectuurprojecten over de hele wereld. Kortom, een imposante bron aan user generated content die ons LAbloggers en -groupers inspireert.

In het kader van het 2 jarige bestaan organiseerden Mieke en Naomi van MIMOA, samen met Brenda van viA BK, een fietstocht door de architectuurstad van Nederland: Rotterdam.

Hieronder het verslag van deze topdag, geschreven door Merel van De Architect:

A

MIMOA Event 09 Rotterdam: Een exclusieve fietstocht

MIMOA, de moderne architectuurgids op het internet, bestaat twee jaar en dat moest worden gevierd! En waar kan dat beter dan in Rotterdam, de architectuurstad van Nederland. Een select groepje was op 31 oktober uitgenodigd voor een exclusieve fietstoer door de stad. We bezochten architectonische hoogtepunten, getransformeerde havengebieden en bekende architectenbureaus. ‘s Avonds werd deze enerverende dag afgesloten met een groots feest in café De Witte Aap.

Van onze verslaggever

09:25

Na een rondleiding door het Groothandelsgebouw kloppen we aan bij het kantoor van architectenbureau Neutelings-Riedijk. Bij de entree stuiten we onmiddellijk op de verschillende onderscheidingen die het bureau ontving voor het ontwerp van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Hilbrand Wanders leidt ons rond en vertelt hoe het bureau aan projecten werkt. Opvallend is dat ze veel met maquettes werken en tot ver in het ontwerpproces met de hand tekenen.

10:15

Voor de Architectuur Biënnale heeft het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) een tijdelijke nieuwe entree gemaakt. Hierdoor komen we direct binnen in een tentoonstellingsruimte, waarin zich tegelijkertijd de bookshop en het café bevinden.Teun van den Ende vertelt over de tentoonstelling van de ‘Open city’, die door Kees Christiaanse is samengesteld. Daarna gaat hij in op de visie van CRIMSON over stedelijke vernieuwing, waarin wordt gepleit voor kleine interventies in de stad in plaats van visionaire masterplannen.

11:30

Robert Winkel van Mei. Architecten en Stedenbouwers leidt ons rond door het Lloydkwartier. Veel van de ontwerpen op de pier staan op naam van zijn architectenbureau. Zo ook de herbestemming van het Rijksmonument Jobsveem, terwijl Winkels’ bureau in eerste instantie als tweede was geëindigd. Het bureau dat als eerste was geselecteerd, kwam niet met een goede oplossing voor het nieuwe programma met commerciële functies en lofts. Hierdoor vroeg de opdrachtgever alsnog Winkel om met een uitgewerkt plan te komen. Kenmerkend voor dit plan zijn de enorme gaten (van gevel tot gevel) in het gebouw.
Ook bekijken we het appartement van Winkel in de Schiecentrale, dat hij zelf heeft ontworpen.

12:45

De volgende stop is de Kunsthal. Daar krijgen we een lunch en discussiëren we over vijf stellingen die Trespa aan ons voorlegt:

• Vrije vormen en blobs blijven exclusieve architectuur
• Kleuren maken een gebouw minder tijdloos en modegevoelig
• Is het mogelijk om nieuwe natuurlijke materialen te creëren?
• Grafische vormen zijn architectuur, patronen zijn mode
• Energie-efficiënte of energie-producerende elementen maken een gebouw esthetisch onaantrekkelijk
• De totale kosten van een gebouw controleren meer en meer de architectonische vormgeving

Uit het debat dat erop volgde, kwamen verschillende interessante punten naar voren. Zo blijken oranje en rood veel gebruikte kleuren in architectuur in Noord-Europa, maar kiezen de meeste opdrachtgevers toch voor een neutrale kleur, zodat het gebouw zo lang mogelijk mee kan.

Op de vraag wat nu eigenlijk een natuurlijk materiaal is, kwam geen eenduidig antwoord. Volgens één van de genodigden is een materiaal natuurlijk als het voldoet aan het Cradle-to-cradle-principe. Iemand anders roept dat dit principe te beperkt is en dat we moeten kijken naar de totale levenscyclus van een materiaal.

Of de architectonische vormgeving afhankelijk is van het beschikbare budget wordt betwist. Zo zegt iemand dat een goede architect met elk budget iets moois moet kunnen maken. Dat heeft te maken met creativiteit en niet zozeer met geld. Daar kunnen de meeste aanwezigen zich tot bepaalde hoogte in vinden, maar om kwalitatief goede materialen toe te kunnen passen, is natuurlijk wel geld nodig.

15:15

Van de Wilhelmina Pier fietsen we naar Katendrecht. We stoppen bij het Bodyhouse dat ontworpen is door Monolab. De valbeveiliging die een jaar geleden al zou worden geplaatst, ontbreekt nog steeds. Daardoor is de rondleiding onderleiding van Jan Willem van Kuilenburg (architect bij Monolab) door het huis met zijn smalle trappen en halve verdiepingen op sommige momenten iets te spannend, maar misschien komt dit ook doordat iedereen erg onder de indruk is van het ongewone huis.

16:00

Hoe dichter we basisschool de Kleine Pijler door PLUS Architecten naderen, hoe meer het gebouw lijkt te bewegen. De lijnen van de foto’s die op de gevel staan afgebeeld, zijn in Trespa panelen gefreesd. Door de variërende diepte van de groeven, ontstaat er een duizelingwekkende beweging in de gevel van het verder zeer strakke gebouw.

16:30

Met een watertaxi worden voor de Red Apple op het Wijnhaveneiland afgezet. Het rode gebouw geeft kleur aan de steeds grijzer wordende lucht. We bezoeken onder leiding van Michael Trinkner het appartementvan Han van den Born, één van de partners van het architectenbureau KCAP dat verantwoordelijk is voor het ontwerp van de woontoren. Het uitzicht is indrukwekkend. Er wordt ons verteld dat op heldere dagen de haven van Antwerpen te zien is.

17:00

We vertrekken naar De Dépendance waar Adam Scales, architect bij urban landscape office ZUS, ons vertelt over het gebouw. Ooit schuilden er daklozen, maar nu worden er workshops en tentoonstellingen gehouden, op eigen initiatief van ZUS.

Als afsluiting toasten we op de tot zo ver geslaagde verjaardag van MIMOA!