Niko Caignie @ spottedbylocals.com

De kerstvakantie heb ik benut door een bezoek te brengen aan het nieuwe MAS | Museum aan de Stroom in Antwerpen (maps). Het is een nieuw museum voor stad, haven en scheepvaart en bevat de collecties van het voormalig Volkskundemuseum en het Nationaal Scheepvaartmuseum en delen van de collectie van het Vleeshuis, een museum voor oude (kunst)voorwerpen die een relatie hebben met Antwerpen.

Het fascinerende gebouw is ontworpen door de Nederlandse architecten Neutelings Riedijk en voorjaar 2011 geopend. Het omvat 20.000 m2 BVO en steekt met 60 meter hoogte ver uit boven zijn omgeving. Het uitzicht vanuit het gebouw is dan ook prachtig. Bijzonder is dat alle verdiepingen publiek bereikbaar zijn. De museumzalen bevinden zich in het binnenste deel van elke verdieping. Daaromheen loopt als een spiraal de verticale “MAS-boulevard”, waarbij de verdiepingen met roltrappen zijn verbonden. De enorme glazen wanden bieden uitzicht naar alle kanten. Een betere manier om een museum bij de stad te betrekken en vice versa ben ik nog niet tegengekomen.

Over de collectie wil ik het kort houden. Persoonlijk vond ik het nogal een ratjetoe van geheel verschillende verzamelingen. Weliswaar met enkele mooi vormgegeven exposities maar ook met overpretentieuze boodschappen die alleen bestemd lijken te zijn voor cultuur afficionados.

Als leisure adviseur vind ik het gebouw, de horeca in het gebouw en de invloed op de omgeving interessanter. Dat laatste zal zich op termijn moeten bewijzen, maar het is goed om te zien hoeveel aandacht er wordt besteed aan de openbare ruimte in de ruime omgeving rondom het MAS. En je ziet ten opzichte van een aantal jaren geleden al veel trendy horeca, galeries, hotels en andere trendsetters en –volgers op ’t Eilandje. Hopelijk beklijft dat.

Het MAS zelf heeft twee horecagelegenheden: op de begane grond Café Storm en op de 9^e etage Restaurant ‘t Zilte. Café Storm is laagdrempelig, serveert uitstekende latte machiato’s en is mooi ingericht . MAS zegt hierover:

“Architect Kurt Hereygers van ‘Not before Ten’ gebruikte een mix van ‘rijke’ en ‘arme’ materialen voor het interieur: leder, eik, spiegels, multiplex en beton, afgewerkt in een warm kleurenpallet. De enorme wandkast vormt de blikvanger.”

Café Storm

Jammer dat het café zo klein is: nauwelijks 135 m2 verkoopoppervlak en binnen slechts 80 zitplaatsen. Wij troffen het twee keer mudvol aan. Bij een museum van een dergelijke omvang en met een grote aantrekkingskracht op niet-museumbezoekers, is dat een gemiste kans. Dat wordt nog versterkt door de keuze om op de 9^e etage het zeer hoogdrempelige Restaurant ’t Zilte te openen, van 2 (Michelin)-sterrenchef Viki Geunes. Alleen onder begeleiding per lift te bereiken, met een menu’s vanaf 105 euro. Tijdens onze twee bezoeken was het gesloten.

Restaurant 't Zilte

Er is wat voor te zeggen om op zo’n vrij moeilijk exploiteerbare plek een sterk destinatierestaurant te openen, maar de bezoeker van het MAS heeft er weinig aan. Hoe dan ook zou een eenvoudige horeca-outlet ergens halverwege de MAS-boulevard, op de 5^e of 6^e etage, een geweldige aanwinst zijn voor het MAS. En anders is er in de buurt voldoende leuke horeca. Café Den Beer, recht tegenover het MAS, kunnen we in ieder geval aanbevelen!

MAS opening

Tussen 13 en 16 mei wordt een festival gehouden voor de opening van MAS (Museum aan de Stroom) in Antwerpen. De website meldt:

‘Het MAS – een landmark op de grens tussen stad en haven – is een grensverleggend museum over mensen met uiteenlopende denk- en leefwerelden. Het MAS is er voor wie nieuwsgierig is naar verleden, heden en toekomst van de stad Antwerpen en de wereld. Het is een museum voor mensen die meer willen weten over de plaats van Antwerpen en van zichzelf in die wereld.’

Het gebouw is een ontwerp van Neutelings Riedijk. Voor het festivalprogramma klik hier.

MAS van het FelixArchief

MAS detail - stippen zijn goude handen

Afgelopen zaterdag was ik een van de 25 gelukkigen (en een van de weinige niet-architecten) die mocht deelnemen aan het eerste MIMOA Event. MIMOA – mi modern architecture – is een open source architectuurgids, waarop in 2 jaar tijd informatie is verzameld over duizenden interessante architectuurprojecten over de hele wereld. Kortom, een imposante bron aan user generated content die ons LAbloggers en -groupers inspireert.

In het kader van het 2 jarige bestaan organiseerden Mieke en Naomi van MIMOA, samen met Brenda van viA BK, een fietstocht door de architectuurstad van Nederland: Rotterdam.

Hieronder het verslag van deze topdag, geschreven door Merel van De Architect:

A

MIMOA Event 09 Rotterdam: Een exclusieve fietstocht

MIMOA, de moderne architectuurgids op het internet, bestaat twee jaar en dat moest worden gevierd! En waar kan dat beter dan in Rotterdam, de architectuurstad van Nederland. Een select groepje was op 31 oktober uitgenodigd voor een exclusieve fietstoer door de stad. We bezochten architectonische hoogtepunten, getransformeerde havengebieden en bekende architectenbureaus. ‘s Avonds werd deze enerverende dag afgesloten met een groots feest in café De Witte Aap.

Van onze verslaggever

09:25

Na een rondleiding door het Groothandelsgebouw kloppen we aan bij het kantoor van architectenbureau Neutelings-Riedijk. Bij de entree stuiten we onmiddellijk op de verschillende onderscheidingen die het bureau ontving voor het ontwerp van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Hilbrand Wanders leidt ons rond en vertelt hoe het bureau aan projecten werkt. Opvallend is dat ze veel met maquettes werken en tot ver in het ontwerpproces met de hand tekenen.

10:15

Voor de Architectuur Biënnale heeft het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) een tijdelijke nieuwe entree gemaakt. Hierdoor komen we direct binnen in een tentoonstellingsruimte, waarin zich tegelijkertijd de bookshop en het café bevinden.Teun van den Ende vertelt over de tentoonstelling van de ‘Open city’, die door Kees Christiaanse is samengesteld. Daarna gaat hij in op de visie van CRIMSON over stedelijke vernieuwing, waarin wordt gepleit voor kleine interventies in de stad in plaats van visionaire masterplannen.

11:30

Robert Winkel van Mei. Architecten en Stedenbouwers leidt ons rond door het Lloydkwartier. Veel van de ontwerpen op de pier staan op naam van zijn architectenbureau. Zo ook de herbestemming van het Rijksmonument Jobsveem, terwijl Winkels’ bureau in eerste instantie als tweede was geëindigd. Het bureau dat als eerste was geselecteerd, kwam niet met een goede oplossing voor het nieuwe programma met commerciële functies en lofts. Hierdoor vroeg de opdrachtgever alsnog Winkel om met een uitgewerkt plan te komen. Kenmerkend voor dit plan zijn de enorme gaten (van gevel tot gevel) in het gebouw.
Ook bekijken we het appartement van Winkel in de Schiecentrale, dat hij zelf heeft ontworpen.

12:45

De volgende stop is de Kunsthal. Daar krijgen we een lunch en discussiëren we over vijf stellingen die Trespa aan ons voorlegt:

• Vrije vormen en blobs blijven exclusieve architectuur
• Kleuren maken een gebouw minder tijdloos en modegevoelig
• Is het mogelijk om nieuwe natuurlijke materialen te creëren?
• Grafische vormen zijn architectuur, patronen zijn mode
• Energie-efficiënte of energie-producerende elementen maken een gebouw esthetisch onaantrekkelijk
• De totale kosten van een gebouw controleren meer en meer de architectonische vormgeving

Uit het debat dat erop volgde, kwamen verschillende interessante punten naar voren. Zo blijken oranje en rood veel gebruikte kleuren in architectuur in Noord-Europa, maar kiezen de meeste opdrachtgevers toch voor een neutrale kleur, zodat het gebouw zo lang mogelijk mee kan.

Op de vraag wat nu eigenlijk een natuurlijk materiaal is, kwam geen eenduidig antwoord. Volgens één van de genodigden is een materiaal natuurlijk als het voldoet aan het Cradle-to-cradle-principe. Iemand anders roept dat dit principe te beperkt is en dat we moeten kijken naar de totale levenscyclus van een materiaal.

Of de architectonische vormgeving afhankelijk is van het beschikbare budget wordt betwist. Zo zegt iemand dat een goede architect met elk budget iets moois moet kunnen maken. Dat heeft te maken met creativiteit en niet zozeer met geld. Daar kunnen de meeste aanwezigen zich tot bepaalde hoogte in vinden, maar om kwalitatief goede materialen toe te kunnen passen, is natuurlijk wel geld nodig.

15:15

Van de Wilhelmina Pier fietsen we naar Katendrecht. We stoppen bij het Bodyhouse dat ontworpen is door Monolab. De valbeveiliging die een jaar geleden al zou worden geplaatst, ontbreekt nog steeds. Daardoor is de rondleiding onderleiding van Jan Willem van Kuilenburg (architect bij Monolab) door het huis met zijn smalle trappen en halve verdiepingen op sommige momenten iets te spannend, maar misschien komt dit ook doordat iedereen erg onder de indruk is van het ongewone huis.

16:00

Hoe dichter we basisschool de Kleine Pijler door PLUS Architecten naderen, hoe meer het gebouw lijkt te bewegen. De lijnen van de foto’s die op de gevel staan afgebeeld, zijn in Trespa panelen gefreesd. Door de variërende diepte van de groeven, ontstaat er een duizelingwekkende beweging in de gevel van het verder zeer strakke gebouw.

16:30

Met een watertaxi worden voor de Red Apple op het Wijnhaveneiland afgezet. Het rode gebouw geeft kleur aan de steeds grijzer wordende lucht. We bezoeken onder leiding van Michael Trinkner het appartementvan Han van den Born, één van de partners van het architectenbureau KCAP dat verantwoordelijk is voor het ontwerp van de woontoren. Het uitzicht is indrukwekkend. Er wordt ons verteld dat op heldere dagen de haven van Antwerpen te zien is.

17:00

We vertrekken naar De Dépendance waar Adam Scales, architect bij urban landscape office ZUS, ons vertelt over het gebouw. Ooit schuilden er daklozen, maar nu worden er workshops en tentoonstellingen gehouden, op eigen initiatief van ZUS.

Als afsluiting toasten we op de tot zo ver geslaagde verjaardag van MIMOA!