In opdracht van een middelgrote gemeente in ons land ontwikkelen we een concept voor een filmhuis, theater en museum ineen. Een van de kernelementen van het concept is een gemeenschappelijke ruimte, die flexibel geprogrammeerd kan worden en gratis toegankelijk is voor bezoekers. Kortom: een openbaar toegankelijke, culturele huiskamer voor de stad.

Om de gemeente en betrokken instellingen te voeden, zijn we opzoek gegaan naar inspirerende referenties. Een bekend voorbeeld is de centrale hal van Tate Modern in Londen: een openbaar toegankelijk binnenplein waar grote kunstinstallaties worden getoond. Maar we stuitten ook op een ander concept. Het gaat hier om een ontwerp voor het nieuwe Munch Museum in Oslo, in 2009 bedacht door REX uit New York. Het ontwerp gaat er helaas niet komen – dit saaiere ontwerp van Herreros Arquitectos won – maar het is interessant genoeg om te delen.

Het centrale idee achter het ontwerp van REX, genaamd Yin Yang, is de omdraaiing van het traditionele gebouwconcept van musea. Dit schema laat dat zien:

De grijze vlakken zijn de tentoonstellingsruimten, de rode lijn de lobby en het oranje vlak de technische installaties. In het concept van REX is de lobby niet slechts een verbindende schakel tussen de tentoonstellingsruimte (zoals links in het schema weergegeven), maar is het een levendige, gratis toegankelijke entree, met uitzicht op de fjorden van Oslo en inkijkjes in de tentoonstellingszalen. Hier de lobby van buitenaf gezien:
Het idee van een vrij programmeerbare lobby/entreeruimte is ook toegepast bij Tate Modern. Maar omdat REX heeft gekozen voor een carre-vormig ontwerp (in plaats van een centraal plein zoals bij Tate), leent het zich voor veel verschillende functies. Er zijn diverse plekken om te eten en drinken, je ziet er previews van kunst, je kunt er rustig zitten, er is een boekwinkel, een auditorium, et cetera. En dat zou er dan zo uit gaan zien:

Interessant is dat REX na afloop van de prijsvraag, waarbij ze tweede werden achter Herreros, hun concept op een aantal plekken verbeterden (zie hier hun reactie op het juryrapport). Het idee van de openbaar toegankelijke en levendige lobby is daarin gehandhaafd. Laten we hopen dat een vergelijkbaar ontwerp alsnog ergens een plek gaat krijgen.

Alle afbeeldingen zijn van REX

Fogo zet in op revitalisering door middel van exclusief cultuurtoerisme - foto van Bent Rene Synnevag via designboom.com

Het eiland Fogo, circa 2x zo groot als Texel, ligt voor de kust van Newfoundland in Canada (hier). Net als veel rurale gebieden is het eiland toe aan een economische impuls. De lokale economie is van oudsher gebaseerd op visserij. Nu zet de Shorefast Foundation, een lokale stichting voor de revitalisering van het eiland, vol in op exclusief cultuurtoerisme. Het doel van de stichting is…

“… to partner with the people of Fogo Island & Change Islands and invest in the revitalization of the economy to make it vibrant, stable and self-sufficient. All surpluses from Shorefast activities are reinvested in the community. We believe in the importance of community and culture, and in the power of authentic connections to each other and ourselves, to culture and nature, as key drivers of quality of life.”

Eén van de projecten betreft 6 artist-in-residence studios. De eerste, The Long Studio, is eind 2010 opgeleverd. De overige 5 volgen dit voorjaar.

The Long Studio - foto's van Bent Rene Synnevag via designboom.com

Alle studio’s zijn ontworpen door architect Todd Saunders. Hij werkt vanuit Noorwegen, maar is geselecteerd vanwege zijn verbondenheid met de regio: hij is geboren in Newfoundland.

Saunders heeft op Fogo ook een exclusief hotel ontworpen. De Fogo Island Inn zal naar verwachting begin 2012 openen. De website van de architect vertelt over het hotel:

“A five star inn for the Shorefast Foundation on Fogo Island, Newfoundland, Canada. Using wood as the main material, Saunders designed the 29 room Fogo Inn as a means towards the island’s both economic and cultural survival, but also as a timeless piece of architecture, which would be ‘made just for Fogo’. The Inn includes a restaurant, directed by one of Canada’s best chefs, together with a lobby, a library, a small movie theatre and an independent art gallery on the ground floor; four floors of rooms above ground level; and a sauna and spa facility on the top of the building.”

Een maquette van het hotel Fogo Island Inn, ca. 4000 m2 - foto via www.saunders.no

De Shorefast Foundation heeft bewust gekozen voor kunst & cultuur als toekomstig profiel voor het eiland. In de New York Times vertelt initiatiefnemer Zita Cobb: “I could’ve built a rubber boot factory, but I’m after cultural resilience for the place.”

Gezien de exclusiviteit van de voorzieningen moet de cultural resilience vooral komen van gefortuneerde cultuurtoeristen. Maar mooi is het zeker.

Meer foto’s van The Long Studio + ontwerpen van de andere studio’s via de website van Saunders en designboom

Moodwall, Amsterdam Zuidoost (Urban Alliance) Foto Roel van Lanen

Licht heeft een direct effect op onze emoties, het beïnvloedt direct hoe we voelen en heeft ook invloed op onze bioritme. Licht beïnvloedt ons gevoel van veiligheid. Licht beschrijven we als warm of koud, fel of zacht, etc. Licht is nauw verbonden met ons welzijn. Met de ontwikkelingen rond gekleurde LED’s en interactieve computer software is het nu meer dan ooit mogelijk om licht effectief te integreren in architectuur, zowel binnen als buiten, en in de openbare ruimte. En het gebruik van licht is lang niet meer statisch, maar interactief waardoor het kan reageren op bewegingen in de ruimte, wat er binnen in het gebouw gebeurt, maar ook buiten op straat en op de pleinen.

Bovenaan en hieronder zijn twee mooie voorbeelden waar licht, architectuur en de openbare ruimte worden gecombineerd om de leefbaarheid van de stad te verhogen.

Interactieve lichtmuur in onderdoorgang, Sandnes, Noorwegen (Dobpler Wall)